Skuteczne surowce kosmetycznew walce z trądzikiem różowatym

Trądzik różowaty (Rosacea acne) to przewlekła choroba skóry o nie do końca poznanej etiologii, która objawia się rumieniem i teleangiektazjami w obrębie policzków, nosa, czoła i brody. Szacuje się, że ze schorzeniem tym zmaga się nawet 10% społeczeństwa – głównie dotyka ono kobiet, ale mężczyźni również są na nie narażeni.

Zdarza się, że pierwsze objawy występują już po ukończeniu 25.-30. roku życia, jednak ich zaostrzenie obserwuje się najczęściej u osób po zakończonej menopauzie. Trądzik różowaty u mężczyzn zwykle przebiega poważniej i występuje w postaci rhinophymy, czyli przerostu tkanek w okolicy nosa. Bardzo często utrudnia życie społeczne, nierzadko prowadząc do izolacji i niskiej samooceny.

Przez niektórych trądzik różowaty nazywany jest nerwicą skóry. Występuje u osób nadpobudliwych, nieradzących sobie z emocjami i nadmiernym stresem. Ma także podłoże genetyczne oraz autoimmunologiczne, stąd wynikają okresy zaostrzeń i remisji w cyklu choroby. Zaburzenia ze strony układu nerwowego powodują uszkodzenia włókien kolagenowych, elastynowych i drobnych naczyń włosowatych, co prowadzi do obrzęków i „pajączków”. W procesie leczenia ważne jest unikanie czynników indukujących zmiany, takich jak: stres, alkohol, sterydy, promieniowanie UV, ostre przyprawy czy zmiany temperatury. Ciekawostką jest, że na Rosacea acne chorują głównie osoby o bardzo jasnej karnacji – niezwykle rzadko spotyka się go przy ciemniejszej skórze.

Trądzik różowaty mylony jest z trądzikiem młodzieńczym. Ma jednak inne podłoże, nieco inny obraz oraz leczenie. Niektóre substancje lecznicze, zawarte w preparatach, są skuteczne w terapii obu problemów, jednak trądzik różowaty to bardziej złożone schorzenie, które obejmuje zmiany naczyniowe, dlatego wspomagająco stosuje się kosmetyki dla cery naczyniowej. Rosacea to złożona dolegliwość, dlatego projektowanie receptur kosmetyków skutecznych w jego pielęgnacji powinno opierać się na szerokim i wielopoziomowym działaniu:

• odbudowie bariery hydrolipidowej bez zbytniego natłuszczania i zapychania porów,

• wzmocnieniu naczyń krwionośnych i wyciszeniu rumienia,

• złagodzenie miejscowego stanu zapalnego oraz świądu,

• bardzo delikatnym złuszczeniu skóry w przypadku zmian grudkowych.

ODBUDOWA BARIERY HYDROLIPIDOWEJ

Opiera się na zastosowaniu składników budulcowych – lipidowych i hydrofilowych. Są to odpowiednio kwasy tłuszczowe omega-3, ceramidy, cholesterol, witamina E, skwalen, fosfolipidy oraz mocznik, aminokwasy, witaminy B i H, gliceryna, mleczan sodu, kwas hialuronowy, cukry. Fizjologiczna równowaga tych substancji wraz ze zdrowym mikrobiomem zapewnia prawidłowe funkcjonowanie skóry.

Cholesterol to doskonały, choć wciąż niedoceniany przez twórców receptur oraz użytkowników kosmetyków składnik. Brak zainteresowania wynika głównie z faktu, że kojarzy się z tanią, apteczną maścią, jednak jego znaczenie jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania skóry – cholesterol stanowi aż do 30% błony komórkowej. Najważniejsze zadanie to utrzymanie integralności błony i jej stabilizacja bez usztywnienia, czego efektem jest zwiększona elastyczność skóry. To właśnie z cholesterolu w naszej skórze powstaje witamina D3, której znaczenie jest powszechnie znane.

Ceramidy są głównym składnikiem warstwy rogowej (nawet do 50%). Razem z cholesterolem i kwasami tłuszczowymi tworzą wodoodporny film, który zapobiega wysychaniu głębszych partii skóry oraz chroni przed wnikaniem drobnoustrojów. Spośród jedenastu odkrytych ceramidów, najobficiej występują Ceramide VI oraz II. Projektowanie receptur kosmetyków powinno uwzględniać te ważne składniki, niezbędne do uzupełnienia zubożałego płaszcza lipidowego. Olej z orzechów buku jest rzadką i cenną substancją, stanowiącą bogate źródło kwasów tłuszczowych omega-3, -6 i -9, których właściwy poziom zapewnia skórze elastyczność i zapobiega zmarszczkom.

Glukonolakton, chociaż pod względem chemicznym nie jest kwasem, to jest do nich zaliczany, z uwagi na to, że częściowo hydrolizuje do kwasu glukonowego. Ma właściwości złuszczające, ale jedynie powierzchniowo, ponieważ ze względu na dość duży rozmiar cząsteczki nie może penetrować w głębsze warstwy skóry. Eksfoliacja glukonolaktonem jest bardzo delikatna, dlatego może być on stosowany w pielęgnacji cery trądzikowej. Jest to ważne, gdyż ostre złuszczanie skóry pogarsza jej kondycję i zaognia zmienione chorobowo obszary. Dodatkowo, zwiększa nawilżenie skóry i odbudowuje barierę hydrolipidową, dzięki czemu skóra jest mniej szorstka, bardziej rozświetlona, a poszerzone pory zredukowane. Ma zdolność wychwytywania wolnych rodników, dlatego działa łagodząco na stany zapalne, redukuje zaczerwienienia, przebarwienia i drobne blizny potrądzikowe. Inne skuteczne kwasy w terapii leczenia trądziku różowatego to:

Kwas laktobionowy, który łączy w sobie właściwości kwasu PHA oraz przeciwutleniacza. W produktach do cery dotkniętej trądzikiem różowatym doskonale pomaga zlikwidować grudki i wypryski. Kwas traneksamowy, który pod względem chemicznym jest aminokwasem o działaniu przeciwkrwotocznym, jednak jego zastosowanie w kosmetyce opiera się na właściwościach hamujących tyrozynazę (redukcja przebarwień, zmniejszenie rumienia i obkurczenie drobnych naczyń włosowatych). Jego ważną zaletą jest skuteczność bez efektu głębokiego złuszczania, dlatego bywa łączony z retinoidami.

Glutation to tripeptyd, który naturalnie występuje w organizmie człowieka, a jedna z jego najważniejszych funkcji to odtruwanie komórek oraz ochrona przed. Dodatkowo neutralizuje pestycydy w wątrobie, wspiera produkcję limfocytów, które chronią organizm przed bakteriami i wirusami, recyklinguje witaminy C i E. W produktach kosmetycznych skierowanych do pielęgnacji cery z trądzikiem różowatym ma przede wszystkim zadanie łagodzić stany zapalne, rumień, podrażnienia, wyciszać skórę i zmniejszać zaczerwienienia. Poza tym ma doskonałe właściwości rozjaśniające, dzięki czemu redukuje przebarwienia potrądzikowe.

Resweratrol to substancja, którą można znaleźć w skórkach winogron, malin, porzeczek i jagód. Jest znakomitym przeciwutleniaczem, a do tego ma komponentę przeciwgrzybiczą. Z badań naukowych wynika, że myszy karmione resweratrolem wykazały znaczącą redukcję objawów starzenia, w tym zmniejszony stan zapalny i apoptozę w śródbłonku naczyniowym oraz zwiększoną elastyczność aorty (Pearson KJ, Baur JA, Lewis KN, et al.). Dzięki tym doniesieniom, resweratrol można z powodzeniem wykorzystywać w produktach kosmetycznych dla cery z Rosacea.

Pantenol, a dokładniej dekspantenol, jest jedną ze składowych witaminy B5. Jego właściwości wykorzystywane są od dziesięcioleci, głównie w pielęgnacji skóry poparzonej i podrażnionej, ponieważ przyspiesza gojenie ran i regenerację tkanek. W trądziku różowatym pomaga zmniejszyć rumień i złagodzić podrażnienia.

Ekstrakt z pełnych ziaren owsa – dzięki zawartości awentramidów ma doskonałe właściwości łagodzące, redukujące zaczerwienienia i, co ważne, antyhistaminowe, dzięki czemu zmniejsza się świąd. Dodatkowo, jest bogatym źródłem beta-glukanu, który nawilża, stymuluje skórę do wytwarzania kolagenu, poprawia jej elastyczność i przyspiesza gojenie ran.

Bioferment z bakterii Bacillus (INCI: Bacillus Ferment). Za sprawą procesu fermentacji zawarte w roztworze składniki mają większą biodostępność, dzięki której można zaobserwować znaczną poprawę nawilżenia i zmniejszenie TEWL (ang. transepidermal water loss), czyli transepidermalną utratę wody poprzez wzmocnienie bariery skórnej. Ponadto chroni keratynocyty przed odwodnieniem i reguluje ekspresję genów kanałów wapniowych, zapewnia regenerację i naprawę skóry, łagodząc rumień twarzy oraz zwiększając jędrność i elastyczność. Wymienione właściwości fermentu Bacillus doskonale wpasowują się w potrzeby skóry z trądzikiem różowatym, cerą naczyniową i odwodnioną oraz AZS i łuszczycą.

Arginina to aminokwas, który naturalnie występuje w ciele człowieka. Jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu, ponieważ odgrywa bardzo ważną rolę w podziale komórek, gojeniu ran, prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, a także usuwaniu amoniaku z organizmu. W tkankach skóry z argininy na drodze enzymatycznej przemiany powstaje mocznik, który jest składnikiem NMF (naturalny czynnik nawilżający), zatem oprócz elementu budulcowego, arginina zapewnia właściwy poziom nawilżenia. Wszystkie te funkcje sprawiają, że składnik ten znajduje bardzo szerokie zastosowanie – w produktach nawilżających, przeciwstarzeniowych, specjalistycznych dla cer problematycznych, z atopowym zapaleniem skóry (AZS), w tym oczywiście w trądziku różowatym.

Ekstrakt z liści wąkrotki azjatyckiej (Centella asiatica, Gotu kola) to dyżurny składnik kosmetyków, których zadaniem jest przywrócenie skórze blasku, poprzez detoks, wyciszenie zaczerwienień i zmniejszenie widoczności uszkodzonych drobnych naczyń włosowatych. Efekty zawdzięczamy wysokiej zawartości polifenoli (m.in. kwasu chlorogenowego) o silnych właściwościach przeciwutleniających, przeciwbakteryjnych i przeciwgrzybiczych.

Peptydy to znakomity składnik do walki z zaczerwienioną skórą i pajączkami. Badania wykazały, że w zmianach skórnych w przebiegu trądziku różowatego podwyższony jest poziom LL-37, który z kolei aktywuje kaskadę reakcji zapalnych (wydzielanie cytokin IL-6 i IL-8). Acetyl Tetrapeptide-40 hamuje te reakcje, dzięki czemu możemy zaobserwować zmniejszenie rumienia (wynikającego z poszerzenia naczyń) i zahamowanie tworzenia pozapalnych przebarwień. Dodatkowo, składnik ten blokuje enzym kolagenazę, który uszkadza ściany naczyń i znacząco je osłabia.

W ofercie dystrybutorów surowców znaleźć możemy jeszcze jeden ciekawy surowiec, który jest ekstraktem z rukoli i kwiatów opuncji. Dzięki wysokiej zawartości polifenoli wykazuje on doskonałe właściwości redukujące zaczerwienienie i obkurczające pajączki, ponieważ zmniejsza ich uszkodzenia i uszczelnia je, a także aktywuje antyoksydacyjne mechanizmy obrony skóry. Dodatkowo, co niezwykle istotne dla osób borykających się z trądzikiem różowatym – zmniejsza uczucie ściągnięcia, napięcia i kłucia w skórze.

PODSUMOWANIE

Trądzik różowaty to dolegliwość, w której leczenie z powodzeniem może włączyć się branża kosmetyczna. Rynek oferuje szeroki wachlarz produktów, wspierających pielęgnację cery osób dotkniętych tą dermatozą. Choć stworzenie idealnej receptury kosmetyku mogącego wyleczyć trądzik różowaty wciąż stanowi przedmiot pracy naukowców, stosowanie nawet tylko części z wymienionych surowców daje pozytywne efekty i przywraca chorym komfortowe samopoczucie zarówno fizyczne, jak i psychiczne, pomagając im odzyskać zdrowszy wygląd i pewność siebie.

Zuzanna Fedyczak dla Kosmetologia Estetyczna 05/2022 s.43